" ศรีมหาโพธิคู่บ้าน ไผ่ตงหวานคู่เมือง ผลไม้ลือเลื่อง "

     ปราจีนบุรี เป็นดินแดนที่เคยมีความเจริญรุ่งเรือง มาตั้งแต่สมัยทวารวดี ตั้งอยู่ห่างจากกรุงเทพฯ เป็นระยะทาง ๑๓๕ กิโลเมตร


     ปราจีนบุรี แบ่งการปกครองเป็น ๗ อำเภอ คือ อำเภอเมือง อำเภอบ้านสร้าง อำเภอประจันตคาม อำเภอศรีมโหสถ อำเภอศรีมหาโพธิ์ อำเภอกบินทร์บุรี และ อำเภอนาดี


ศาลสมเด็จพระนเรศวรมหาราช
จากตัวเมืองปราจีนบุรีไปตามถนนทางหลวงหมายเลข 320 ประมาณ 9 กิโลเมตร จะถึงวงเวียน ศาลสมเด็จพระนเรศวรมหาราชจะตั้งอยู่ด้านขวา เป็นที่ประดิษฐานพระพุทธรูปสมเด็จพระนเรศวรมหาราช สร้างขึ้นเพื่อเป็นที่ระลึกถึงพระองค์ท่านในคราวกรีธาทัพจากกรุงศรีอยุธยา เพื่อไปปราบนักพระสัฏฐา แห่งเมืองละแวก ระหว่างการเดินทัพได้หยุดพักทัพที่เขตจังหวัดปราจีนบุรี ประชาชนชาวจังหวัดปราจีนบุรีและผู้เยี่ยมเยือนนิยมมาสักการะเพื่อเป็นสิริมงคล

พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติปราจีนบุรี
ตั้งอยู่บริเวณหลังศาลากลางจังหวัดหลังเก่า เป็นพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติประจำภูมิภาคตะวันออก เป็นที่เรวบรวมโบราณวัตถุที่ค้นพบในจังหวัดปราจีนบุรี และจังหวัดในภูมิภาคตะวันออก มีโบราณวัตถุเป็นจำนวนมาก

ตั้งแต่สมัยก่อนประวัติศาสตร์ต่อเนื่องมาจนถึงรัตนโกสินทร์ ช่วงรัชกาลที่ 5 หรือตั้งแต่สมัยยุคหินใหม่ ทวาราวดี ศรีวิชัย เชียงแสน ลพบุรี สุโขทัย อู่ทอง อยุธยา จนถึงยุครัตนโกสินทร์ เช่น เครื่องมือหินกะเทาะ เทวรูปเคารพในศาสนา ฮินดู พระวิษณุ สวมหมวกทรงกระบอก ศิวลึงค์ ทับหลัง และคันฉ่องสำริด เป็นต้น รวมทั้งโบราณคดีใต้น้ำไทย ที่พบจากใต้ทะเลบริเวณเกาะคราม จังหวัดชลบุรี และที่อื่นๆ เปิดให้เข้าชมระหว่างวันพุธ-วันอาทิตย์ เวลา 09.00-16.00 น. ค่าธรรมเนียมเข้าชม ชาวไทย 10 บาท ชาวต่างประเทศคนละ 30 บาท

วัดแก้วพิจิตร
ตั้งอยู่ฝั่งขวาของแม่น้ำปราจีนบุรีไปทางทิศตะวันออกประมาณ 2 กิโลเมตร เป็นวัดเก่าแก่ สร้างเมื่อปี พ.ศ. 2422 โดยนางประมูลโภคา (แก้ว ประสังสิต) ภรรยาของขุนประมูลภักดี ต่อมาเจ้าพระยาอภัยภูเบศร (ชุ่ม อภัยวงศ์) ได้สร้างพระอุโบสถเพิ่มเติมในปี พ.ศ.2456 จึงมีลักษณะสถาปัตยกรรมและลวดลายประดับอาคารประสมประสานระหว่างศิลปะไทย จีน ยุโรป และเขมร สิ่งที่น่าสนใจภายในวัด ได้แก่ พระอุโบสถที่ฝาผนังด้านนอกมีภาพวาดปูนปั้นตัวละครในเรื่องรามเกียรติ์ ภายในพระอุโบสถมีภาพวาดบนแผ่นผ้าเกี่ยวกับเรื่องราวในพุทธศาสนา ด้านหน้าพระอุโบสถมีอาคารเรียนหนังสือไทยนักธรรมบาลี เป็นอาคารคอนกรีตรูปสถูปโดม ศิลปะกรีกหรือโรมัน มีหอพระไตรปิฎก และศาลาตรีมุขที่ท่าน้ำ บรรยากาศภายในวัดร่มรื่นเงียบสงบการเดินทางเข้าถึงวัดสะดวก ควรค่าแก่การแวะชม

น้ำตกเขาอีโต้
อยู่ห่างจากตัวเมืองประมาณ 12 กิโลเมตร จากตัวเมืองออกมาสามแยกถนนใหญ่ แล้วเลี้ยวขวาไปทางอรัญประเทศ ไม่ไกลนักก็จะพบทางแยกซ้ายมือเข้าสู่น้ำตกอีก 2 กิโลเมตร น้ำตกเขาอีโต้มีลักษณะเป็นลำธารไหลผ่านแก่งหินใหญ่ น้อย แต่ปัจจุบันจะมีน้ำเฉพาะในฤดูฝนและต้นฤดูหนาวเท่านั้น ทางเดียวกับทางเข้าน้ำตกจะผ่านอ่างเก็บน้ำซึ่งเป็น สถานที่พักผ่อนและสามารถลงเล่นน้ำได้

อ่างเก็บน้ำจักรพงษ์
อยู่ห่างจากตัวเมืองประมาณ 12 กิโลเมตร จากตัวเมืองออกมาสามแยกถนนใหญ่ แล้วเลี้ยวขวาไปทางอรัญประเทศ ไม่ไกลนักก็จะพบทางแยกซ้ายมือเข้าสู่น้ำตกอีก 2 กิโลเมตร น้ำตกเขาอีโต้มีลักษณะเป็นลำธารไหลผ่านแก่งหินใหญ่ น้อย แต่ปัจจุบันจะมีน้ำเฉพาะในฤดูฝนและต้นฤดูหนาวเท่านั้น ทางเดียวกับทางเข้าน้ำตกจะผ่านอ่างเก็บน้ำซึ่งเป็น สถานที่พักผ่อนและสามารถลงเล่นน้ำได้

น้ำตกห้วยเกษียร
ปากทางแยกเข้าน้ำตกแห่งนี้อยู่ที่หมู่บ้านขอนขวาง ตำบลดงขี้เหล็ก อำเภอเมือง ซึ่งอยู่ตรงหลัก กม.ที่ 166 หรือห่าง จากตัวเมืองปราจีนบุรี 15 กิโลเมตร แยกซ้ายมือเข้าสู่น้ำตกอีก 4 กิโลเมตร บริเวณน้ำตกเป็นป่าเขาสวยงามตาม ธรรมชาติ

สวนนกวัดสันทรีย์
อยู่ที่ตำบลวัดโบสถ์ อำเภอเมือง อยู่ห่างจากศาลากลางจังหวัดประมาณ 18 กิโลเมตร การเดินทางเข้าถึงโดยสะดวก เป็นที่ชุมนุมของนกนานาชนิด เช่น นกแขวก นกกาน้ำ นกกระยาง จำนวนนับหมื่นตัว จะมาชุมนุมกันทุกปีในช่วงเดือน กรกฎาคม และจะไปประมาณเดือนเมษายน

สวนพันธุ์ไผ่
ตั้งอยู่บนเส้นทางสายเนินยายหอม-เขาใหญ่ ห่างจากตัวเมือง 2 กิโลเมตร เป็นสวนไผ่แห่งแรกในประเทศไทยที่รวบ รวมพันธุ์ไผ่หลายชนิด

วัดต้นโพธิ์ศรีมหาโพธิ์
เป็นวัดสำคัญอยู่ในเขตอำเภอศรีมโหสถ ห่างจากตัวเมืองปราจีนบุรี 22 กิโลเมตร ตามถนนสาย 319 ภายในวัดมีต้น โพธิ์ใหญ่ที่สุดและเก่าแก่ที่สุดในประเทศ เป็นต้นโพธิ์ที่นำหน่อมาจากพุทธคยา อินเดีย ที่โคนต้นมีพระพุทธรูปปางต่างๆ ประดิษฐานอยู่โดยรอบ

เมืองมโหสถ
ตั้งอยู่ที่อำเภอศรีมโหสถห่างจากตัวเมืองไปทางใต้ประมาณ 20 กิโลเมตร ไปตามถนนสายปราจีนบุรี-พนมสารคาม เป็นเมืองโบราณ สมัยทวารวดี มีคันดินคูเมืองล้อมรอบเนื้อที่กว่า 700 ไร่ คูเมืองกว้าง ประมาณ 20 เมตร ภายในตัวเมืองมโหสถมีซากโบราณวัตถุอีกเป็น จำนวนมาก เช่น ลูกปัดซึ่งถือว่าเป็นแหล่งลูกปัดขนาดใหญ่ในภาค ตะวันออก รูปพระวิษณุ พระคเนศ ศิวลึงค์ เครื่องปั้นดินเผา เป็นต้น โบราณสถานที่สำคัญ ได้แก่
สระแก้ว อยู่ทางทิศตะวันตกเฉียงใต้ของเมืองมโหสถ ห่าง จากคูเมืองประมาณ 100 เมตร เป็นสระน้ำโบราณขุดลงไป ในศิลาแลงธรรมชาติ มีภาพสลักรูปสัตว์ เช่น ช้าง สิงห์ หมูป่า มีประมาณ 41 ภาพ ถือว่าเป็นสระน้ำที่สวยที่สุด
ภูเขาทอง ลักษณะเป็นฐานเจดีย์รูปสถูป ตรงกลางอัดด้วยดิน ลูกรังล้อมรอบด้วยศิลาแลงรูปกลมและแปดเหลี่ยม อยู่ทาง ทิศตะวันตกนอกคันดินคูเมือง
เทวสถานหนองขนาก อยู่ทางทิศตะวันออกเฉียงเหนือนอก คันดินคูเมือง เป็นเทวสถานสร้างด้วยศิลาแลง มีฐานบันได เป็นรูปครึ่งวงกลม ในการขุดแต่งได้พบเทวรูปดินเผาและ เครื่องปั้นดินเผาสมัยทวารวดีหลายชิ้น

อนุสาวรีย์ลายพระหัตถ์
อยู่ที่สนามโรงเรียนลายพระหัตถ์ อำเภอศรีมหาโพธิ์ เลยที่ว่าการอำเภอไป 1 กิโลเมตร เป็นแผ่นหินจารึกลายพระหัตถ์ ของพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ซึ่งได้เสด็จประพาสปราจีนบุรี เมื่อ พ.ศ. 2451 ปัจจุบันเป็นปูชนีย สถานสำคัญแห่งหนึ่งของเมืองปราจีนบุรี

แก่งสลัดได
เป็นแก่งใหญ่ในลำคลองประจันตคาม อำเภอประจันตคาม อยู่ห่างจากตัวเมืองประมาณ 30 กิโลเมตร ถ้ามีเรือจาก ประจันตคามไปจะใช้เวลาประมาณ 1 ชั่วโมง ชาวเมืองประจันตคามเรียกแก่งนี้ว่า "น้ำตกตะคร้อ"

ตลาดผลไม้หนองชะอม
ตั้งอยู่ระหว่างเส้นทางสายปราจีนบุรี-นครนายก เป็นแหล่งจำหน่ายผลไม้ต่าง ๆ หลายชนิดที่ปลูกกันมากในจังหวัด ปราจีนบุรี ได้แก่ ทุเรียน กระท้อน ขนุน แคนตาลูป และหน่อไม้

พิพิธภัณฑ์พระครูอุทัยธรรมธารี
ตั้งถัดจากศาลสมเด็จพระนเรศวรมหาราช ไปทางจังหวัดสะแก้ว เป็นสถานที่รวบรวม โบราณวัตถุสมัยก่อนประวัติศาสตร์ และศิลปะของประเทศเพื่อนบ้าน รวมทั้งของที่จัดทำขึ้นใหม่เลียนแบบศิลปะโบราณ ในพิพิธภัณฑ์แห่งนี้มีโบราณวัตถุประมาณ 900 ชิ้น อาทิ กำไลสำริด ภาชนะดินเผา เครื่องเคลือบ พระพุทธรูปปางต่างๆ เหรียญเงินตราของประเทศเพื่อนบ้านสมัยก่อน กี๋รูปกลมแบน 5 ขา เป็นต้น

ศูนย์วัฒนธรรมจังหวัดปราจีนบุรี
ตั้งอยู่ริมฝั่งแม่น้ำปราจีนบุรี ถนนปราจีนอนุสรณ์ ข้างหอประชุมอำเภอเมือง สร้างในรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว เดิมเป็นอาคารในโรงจักรถลุงทอง จัดสร้างโดยพระปรีชากลกาล (สำอาง อมาตยกุล) มีสถาปัตยกรรมผสมระหว่างศิลปกรรมไทยกับแบบตะวันตก กรมศิลปากรได้ขึ้นทะเบียนเป็นโบราณสถานและได้ทำการบูรณะซ่อมแซม จัดทำเป็นศูนย์วัฒนธรรมเพื่อเป็นที่รวบรวมเอกสาร วัตถุโบราณ สิ่งของเครื่องมือเครื่องใช้เกี่ยวกับวิถีชีวิต ประเพณีและวัฒนธรรมของชาวบ้านในท้องถิ่น

ตึกเจ้าพระยาอภัยภูเบศร
อยู่ภายในโรงพระยาบาลเจ้าพระยาอภัยภูเบศร ห่างจากตัวเมืองประมาณ 2 กิโลเมตร เป็นตึกที่เจ้าพระยาอภัยภูเบศร สร้างขึ้นในปี พ.ศ.2452 เพื่อถวายเป็นที่ประทับของพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ในคราวเสด็จประพาส มณฑลปราจีน มีลักษณะสถาปัตยกรรมเป็นตึกสองชั้น แบบยุโรป สมัยเรอเนสซอง มีมุขด้านหน้า ตรงกลางเป็นดดมผนัง ด้านนอกมีลายปูนปั้นลายพฤกษาประดับซุ้มประตูและหน้าต่าง ภายในตกแต่งแบบยุโรป กรมศิลปากรได้ขึ้นทะเบียนเป็นโบราณสถานแล้ว และมีโครงการจัดทำเป็นพิพิธภัณฑ์ การแพทย์แผนไทยอภัยภูเบศร โดยจะเป็นศูนย์การรวบรวมอนุรักษ์ ตำรายาไทย สมุนไพรไทย การแพทย์แผนไทย การแพทย์พื้นบ้านของจังหวัดปราจีนบุรี อีกทั้งยังเป็นแหล่งการศึกษา ค้นคว้า วิจัย และเผยแพร่ความรู้ เดี่ยวกับวิถีชีวิตของคนท้องถิ่นที่เกี่ยวข้องกับสมุนไพร และการแพทย์ของท้องถิ่น

การเดินทางทางรถยนต์
จากกรุงเทพฯ สามารถใช้เส้นทางได้หลายเส้นทาง ได้แก่
1. จากกรุงเทพฯ สามารถใช้เส้นทางสายถนนพหลโยธิน พอถึงรังสิตให้ชิดซ้ายโดยใช้สะพานวงแหวนข้ามมาลงที่เส้นทางหลวงหมายเลข 305 เลียบคลองรังสิตผ่านอำเภอองครักษ์ จังหวัดนครนายก แล้วให้เข้าเส้นทางหลวงหมายเลข 33 เส้นนครนายก-ปราจีนบุรี พอถึงแยกขวาที่สามแยกหนองชะอมประมาณกิโลเมตรที่ 155 ให้ใช้เส้นทางหลวงหมายเลข 319 ก็จะถึงตัวจังหวัดปราจีนบุรี ระยะทางประมาณ 132 กิโลเมตร
2. จากกรุงเทพฯ ใช้เส้นทางหลวงหมายเลข 1 ผ่านอำเภอวังน้อย จังหวัดพระนครศรีอยุธยา พอถึงประมาณกิโลเมตรที่ 90 ให้เลี้ยวขวาโดยใช้เส้นทางหมายเลข 33 ผ่านอำเภอวิหารแดง จังหวัดสระบุรี และจังหวัดนครนายกไปจนถึงประมาณกิโลเมตรที่ 155 ให้แยกขวาที่สามแยกบ้านหนองชะอม เส้นทางหลวงหมายเลข 319 ก็จะถึงตัวเมืองปราจีนบุรี ระยะทางประมาณ 164 กิโลเมตร
3. จากกรุงเทพฯ ใช้เส้นทางหลวงหมายเลข 304 ผ่านจังหวัดฉะเชิงเทรา อำเภอพนมสารคาม แล้วให้เข้าเส้นทางหลวงหมายเลข 319 ผ่านอำเภอศรีมโหสถ ก็จะถึงตัวเมืองปราจีนบุรี ระยะทาง 158 กิโลเมตร
4. จากกรุงเทพฯ ใช้เส้นทางหลวงหมายเลข 3481 ที่เขตหนองจอก ผ่านอำเภอบางน้ำเปรี้ยว จังหวัดฉะเชิงเทรา และอำเภอบ้านสร้าง ระยะทาง 70 กิโลเมตร
หรือใช้ทางพิเศษเฉลิมมหานคร, ทางพิเศษอุดรรัถยา สอบถามเพิ่มเติม โทร. 1543



การเดินทางทางรถโดยสาร
บริษัท ขนส่ง จำกัด มีบริการรถโดยสารประจำทาง ออกจากสถานีขนส่งหมอชิต ถนนกำแพงเพชร 2 ทุกวัน วันละหลายเที่ยว ทั้งรถโดยสารธรรมดา และรถโดยสารปรับอากาศ สอบถามเพิ่มเติมได้ที่ โทร. 0 2936 2852-66, 0 2936 2816 (จองตั๋ว), สถานีขนส่งจังหวัดปราจีนบุรี โทร. 0 3721 1292 หรือที่เว็บไซต์ www.transport.co.th เส้นทางเดินรถมี 2 เส้นทาง คือ
1. กรุงเทพฯ-หินกอง-นครนายก-ปราจีนบุรี เป็นรถโดยสารปรับอากาศชั้น 1 และชั้น 2 สาย 58, 59 เที่ยวแรกเวลา 04.50 น. เที่ยวสุดท้ายเวลา 21.00 น. รถออกทุก 30 นาที
2. เส้นทางกรุงเทพฯ-องครักษ์-นครนายก-ปราจันบุรี เป็นรถโดยสารปรับอากาศชั้น 1 และชั้น 2 สาย 920 เที่ยวแรกเวลา 05.25 น. เที่ยวสุดท้ายเวลา 18.25 น.



การเดินทางทางรถไฟ
การรถไฟแห่งประเทศไทย มีบริการขบวนรถไฟโดยสาร (รถธรรมดา) สายกรุงเทพฯ-ปราจีนบุรี วันละ 4 ขบวน เที่ยวแรกเวลา 05.55 น., 08.00 น., 09.40 น. และ 15.25 น. โดยออกจากสถานีรถไฟหัวลำโพงทุกวัน สอบถามเพิ่มเติมได้ที่ การรถไฟแห่งประเทศไทย โทร. 0 2621 8701, 1690 หรือที่เว็บไซต์ www.railway.co.th