" ม่อฮ่อมไม้สัก ถิ่นรักพระลอ พระธาตุช่อแฮศรีเมือง ลือเลื่องแพะเมืองผี คนแพร่นี้น้ำใจงาม "

     แพร่ เป็นนครแห่งวรรณกรรมอมตะลิลิตพระลอที่รู้จักกัน ทั่วไป เมืองนี้เริ่มก่อตั้งเมื่อประมาณพุทธศตวรรษที่ 12 หลังจากตั้งเมืองเชียงใหม่เป็นราชธานีแล้ว ตามศิลาจารึก ของพ่อขุนรามคำแหงกล่าวว่า แพร่เคยเป็นเมืองหนึ่งใน อาณาจักรสุโขทัย เรียกชื่อว่า เมืองแพล ในสมัยที่ขอมมี อำนาจในเขตลานนาไทย ได้เปลี่ยนชื่อเมืองเป็นเวียงโกศัย ซึ่งแปลว่าผ้าแพร แล้วมาเปลี่ยนเป็นเมืองแพร่ในสมัยใด ไม่ปรากฏหลักฐาน


     จังหวัดแพร่มีพื้นที่ประมาณ 6,538 ตารางกิโลเมตร มีแม่น้ำยมไหลผ่าน ลักษณะภูมิประเทศเป็นภูเขาล้อมรอบทั้งสี่ ทิศ มีที่ราบอยู่ตอนกลางของจังหวัด แบ่งการปกครองออกเป็น 8 อำเภอ คือ อำเภอเมืองแพร่ อำเภอสูงเม่น อำเภอเด่นชัย อำเภอลอง อำเภอวังชิ้น อำเภอสอง อำเภอร้องกวาง และอำเภอหนองม่วงไข่

หมูยอ มะขามแก้ว ม่อฮ่อม


งานไหว้พระธาตุช่อแฮ เมืองแพร่แห่ตุงหลวง
จัดขึ้นระหว่างวันขึ้น 11-15 ค่ำ เดือน 4 โดยมีการจัดขบวนแห่แบบล้านนา ให้ผู้ร่วมขบวนทุกคนแต่งกายแบบพื้นเมืองแห่ผ้าขึ้นไปห่มองค์ พระธาตุ นอกจากขบวนแห่ที่น่าสนใจแล้ว ในยามค่ำคืนยังมีมหรสพให้ชม รุ่งเช้าวันขึ้น 15 ค่ำ มีการทำบุญตักบาตร และจะเวียนเทียนรอบองค์พระธาตุ และพระวิหารในเวลากลางคืน

งานแอ่วสงกรานต์น้ำใจเมืองแป้ นุ่งม่อฮ่อมแต๊งามตา
จัดงานขึ้นบริเวณศูนย์หัตถกรรมเวียงโกศัย ในช่วงสงกรานต์ระหว่าง วันที่ 13-17 เมษายน ในเวลากลางวันจะเล่นสงกรานต์สนุกสนาน ส่วน ในเวลาค่ำจะแต่งกายด้วยชุดม่อฮ่อม ล้อมวงกินขันโตกในบรรยากาศที่ เป็นกันเอง

งานกิ๋นสลาก
คล้ายประเพณีถวายสลากภัตของภาคกลางนั่นเอง ชาวบ้านจะจัดเครื่อง ไทยทาน เขียนสลากชื่อของตนติดไว้ แล้วนำไปรวมกันที่หน้าพระ ประธาน พระสงฆ์จะจับสลากขึ้นมาให้มรรคทายกประกาศ เจ้าของ สลากก็จะนำเครื่องไทยทานของตนไปถวายแด่พระสงฆ์ งานนี้จะจัด ขึ้นตามวัดต่าง ๆ ช่วงเดือน 10

งานเทศกาลลอยกระทง เผาเทียนเล่นไฟเพนียงเวียงโกศัย
จัดขึ้นในวันขึ้น 15 ค่ำ เดือน 12 บริเวณท่าน้ำศรีชุม นอกจากกิจกรรม ลอยกระทงแล้ว ภายในงานยังมีการล้อมวงกินขันโตก โดยผู้ร่วมงานจะแต่งกายด้วยชุดม่อฮ่อมซึ่งเป็นชุดพื้นเมืองของจังหวัดแพร่


วัดหลวง
ตั้งอยู่ที่ถนนคำลือ ซอย 1 ตำบลในเวียง เป็นวัดเก่าแก่คู่บ้านคู่เมืองของจังหวัด สร้างขึ้นพร้อมกับการสร้างเมืองแพร่ วัดนี้ไดรับการบูรณะซ่อมแซมหลายยุคหลายสมัย สิ่งที่น่าสนใจภายในวัดได้แก่
วิหารหลวงพลนคร วิหารเก่าแก่สร้างพร้อมกับการสร้างเมืองแพร่ ประดิษฐานพระพุทธรูปสำคัญคือ พระเจ้าแสนหลวง สร้างโดยเจ้าเมืององค์หนึ่งเมื่อ พ.ศ.2507
พระธาตุหลวงไชยค้ำ พระเจดีย์ศิลปะเชียงแสน ประดิษฐานพระธาตุที่นำมาจากเมืองหงสาวดี
พิพิธภัณฑ์เมืองแพร่ เป็นสถานที่รวบรวมพระพุทธรูปเก่าแก่หลายองค์ที่มีอายุเกือบ 500 ปี และโบราณวัตถุต่างๆ ของเมืองแพร่ นอกจากนี้ยังมีคุ้มพระลอ ซึ่งเป็นการจัดแสดงตัวอย่างบ้านแบบล้านนาโบราณ โดยเปิดให้เข้าชมทุวัน ระหว่างเวลา 08.00 - 18.00 น.

หอวัฒนธรรม
จ.แพร่ เป็นที่เก็บรวบรวมศิลปวัฒนธรรมพื้นบ้านมากมาย

วัดสระบ่อแก้ว
ตั้งอยู่บนถนนน้ำคือ ริมคูเมือง เป็นวัดศิลปะแบบพม่าที่สวยงามแปลกตา ทั้งศาลาการเปรียญ โบสถ์ และเจดีย์ มีพระพุทธรูปหินอ่อนแบบพม่าทรงเครื่อง สร้างอย่างสวยงามวิจิตรพิสดารมาก

วัดจอมสวรรค์
ตั้งอยู่บนถนนยันตรกิจโกศล ตำบลทุ่งกวาว ห่างจากศาลากลางจังหวัด 1 กิโลเมตร เป็นวัดไทยใหญ่ สร้างแบบศิลปะพม่า ตัวอารามเป็นไม้ล้วน และเป็นทั้งโบสถ์วิหาร และกุฏิไปในตัว ภายในมีศิลปะการตกแต่งอย่างวิจิตรบรรจงด้วยฝีมือ การฉลุไม้ประดับกระจกสีสันงดงาม โบราณวัตถุภายในวัดได้แก่ หลวงพ่อสาน เป็นพระพุทธรูปที่สร้างโดยใช้ไม้ไผ่สานเป็นองค์ แล้วลงรักปิดทอง พระพุทธรูปงาช้าง ซึ่งเป็นศิลปะแบบพม่า คัมภีร์งาช้างจารึกเป็นอักษรพม่า และบุษบกใส่พระพุทธรูปหินอ่อน

อนุสาวรีย์พระยาไชยบูรณ์
อยู่ห่างจากศาลากลางจังหวัดแพร่ ประมาณ 4 กิโลเมตร ริมทางหลวงแผ่นดินสาย 101 พระยาไชยบูรณ์เป็นข้าหลวงเมืองแพร่ ที่ถูกพวกเงี้ยวฆ่าตาย เนื่องจากไม่ยอมลงนามยกเมืองแพร่ให้ระหว่างที่พวกเงี้ยวก่อการกบฏ ในปี พ.ศ. 2445 พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 5 ทรงโปรดให้ส่งกองทหารมาปราบพวกเงี้ยว แล้วสร้างอนุสาวรีย์ให้กับพระยาไชยบูรณ์เป็นอนุสรณ์ และเลื่อนบรรดาศักดิ์เป็นพระยาราฃฤทธานนท์พหลภักดี

บ้านประทับใจ : บ้านเสาร้อยต้น
ตั้งอยู่เลขที่ 81/1 หมู่ที่ 7 ตำบลป่าแมต ห่างจากตัวอำเภอเมือง 10 กิโลเมตร ตามทางหลวงหมายเลข 1023 สร้างสำเร็จเมื่อปี พ.ศ. 2519 เป็นบ้านไม้สักทั้งหลัง โดยใช้ไม้สักท่อนขนาดใหญ่ ตั้งเป็นเสาบ้านรวม 130 ต้น แต่ละเสามีอายุประมาณ 300 ปี แกะสลักอย่างประณีตวิจิตรบรรจง ตัวบ้านเป็นแบบทรงไทยประยุกต์ มีเนื่อที่ถึง 1 ไร่เศษ เปิดให้เข้าชมได้ตั้งแต่เวลา 08.00-16.00 น. เสียค่าเข้าชมคนละ 10 บาท นอกจากนี้ผู้เข้าชมสามารถติดต่อล่วงหน้าได้ที่หมายเลข (054) 511008, 511282

วัดพระธาตุช่อแฮ
อยู่ที่ตำบลป่าแดง ห่างจากตัวเมืองแพร่ไปตามถนนช่อแฮ ประมาณ 9 กิโลเมตร (ใช้เส้นทางหมายเลข 1022) สร้างเมื่อพุทธศตวรรษที่ 19 ในสมัยพญาลิไท ขุนลั่วอ้ายก้อม ชาวละว้า ได้สร้างองค์พระธาตุบุด้วยทองดอกบวบ สูง 33 เมตร ฐานสี่เหลี่ยมกว้างด้านละ 10 เมตร ย่อมุมไม้สิบสอง อันเป็นศิลปะเชียงแสน เพื่อเป็นที่ประดิษฐานพระเกศาธาตุของพระพุทธเจ้า พระธาตุช่อแฮนี้ ได้จากชื่อผ้าแพรชั้นดี ซึ่งทอมาจากสิบสองปันนา ชาวบ้านนำมาผูกบูชาพระธาตุ ทุกปีจะมีงานนมัสการพระธาตุในวันขึ้น 11 ค่ำ-15 ค่ำ เดือน 4 (ประมาณเดือนมีนาคม) ของทุกปี

วัดพระธาตุจอมแจ้ง
อยู่ในท้องที่ตำบลป่าแดง เลยพระธาตุช่อแฮไป 3 กิโลเมตร ห่างจากตัวจังหวัดราว 10 กิโลเมตร องค์พระธาตุจอมแจ้งเป็นสีทอง สูง 29 เมตร ฐานกว้าง 10 เมตร เดิมชื่อพระธาตุจอมแจง ตอนที่พระพุทธองค์เสด็จถึงดอยนี้จวนสว่างพอดี ต่อมาเพื้ยนเป็นจอมแจ้ง เชื่อกันว่าเป็นที่บรรจุพระเกศาของพระพุทธเจ้า ที่นี้มีศาลาเรียกว่าพิพิธภัณฑ์ตำบลป่าแดง หรือพิพิธภัณฑ์ของจังหวัด รวบรวมสิ่งของโบราณที่หาดูได้ยาก พระธาตุจอมแจ้งสร้างขึ้นเมื่อ พ.ศ. 1331

พิพิธภัณฑ์พื้นบ้าน
ห่างจากตัวเมืองไปตามถนนแพร่-สูงเม่น ประมาณ 3 กิโลเมตร ในบริเวณเดียวกับสวนอาหารบ้านฝ้าย เป็นสถานที่จำลองชีวิตความเป็นอยู่ในรูปแบบอาคารบ้านเรือน และของใช้ในครัวเรือนของชาวเมือง เมื่อราว 100 กว่าปีมาแล้ว

วนอุทยานแพะเมืองผี
แพะ เป็นภาษาพื้นเมือง แปลว่า ป่าละเมาะ เมืองผี แปลว่า เงียบเหงาวังเวง อยู่ที่ตำบลน้ำชำ ใช้เส้นทางหลวงสายแพร่-น่าน ไปประมาณ 12 กิโลเมตร แล้วแยกขวาเข้าไปอีก 6 กิโลเมตร เป็นทางราดยางตลอด เกิดจากการเปลี่ยนแปลงทางธรรมชาติของผิวโลก และถล่มของดิน ส่วนที่เป็นดินแข็งและหิน จะคงตัวอยู่คล้ายเสาเห็ด และผาสวยงามเหมือนเสาหิน (ฮ่อมจ๊อม) ที่น่าน ประกาศเป็นวนอุทยานเมื่อวันที่ 2 มีนาคม 2524 มีเนื้อที่ประมาณ 500 ไร่

น้ำตกแม่แคม หรือน้ำตกสวนเขื่อน
อยู่ในเขตตำบลสวนเขื่อน อำเภอเมือง เป็นน้ำตกขนาดเล็ก มี 2 ชั้น น้ำไหลแรงตลอดปี การเดินทางจากสี่แยกบ้านทุ่งข้ามสะพานข้ามคลองแม่สาย แล้วเลี้ยวซ้ายไปตามถนนสายป่าแดง-ทุ่งโฮ้ง 4 กิโลเมตร จะมีป้ายแยกทางไปน้ำตกแม่แคมอีก 12 กิโลเมตร แต่สภาพทั่วไปเป็นป่า ผู้ที่จะเดินทางไปเที่ยวชมน้ำตกแห่งนี้ควรเป็นผู้ที่ชอบการเดินป่า

น้ำตกตาดหมอก หรือน้ำตกแม่คอย
อยู่ที่ตำบลสวนเขื่อน อำเภอเมือง ห่างจากตัวจังหวัดประมาณ 22 กิโลเมตร เป็นน้ำตกขนาดใหญ่ มี 3 ชั้น สวยงามมาก แต่ต้องเดินทางเท้าเข้าไปอีกราว 1 กิโลเมตร

วัดพระธาตุสุโทนมงคลคีรี
ห่างจากอำเภอเด่นชัย 3 กิโลเมตร มีศาลาพิพิธภัณฑ์สร้างด้วยไม้สักทองทั้งหลังแบบล้านนา ภายในมีโบราณวัตถุต่างๆ จัดแสดงไว้ เช่น รูปภาพเจ้านายฝ่ายเหนือและเหตุการณ์ในอดีต พระพุทธรูปต่างๆ เครื่องเขิน เครื่องดนตรีล้านนา อาวุธโบราณ เป็นต้น

วัดพระหลวง
อยู่ที่ตำบลดอนมูล เลี้ยวซ้ายที่บ้านหัวดงเข้าไป 700 เมตร มีเจดีย์แบบสุโขทัย ชาวบ้านเรียกว่า “ธาตุเนิ้ง” มีความหมายว่า เอียง เป็นโบราณสถานที่สำคัญแห่งหนึ่ง

อ่างเก็บน้ำแม่มาน
อยู่ห่างจากตัวเมือง 20 กิโลเมตร ตามถนนแพร่-สูงเม่น-เด่นชัย เป็นอ่างเก็บน้ำขนาดใหญ่ มีทิวทัศน์สวยงามโดยเฉพาะในตอนเช้า เหมาะสำหรับชมพระอาทิตย์ขึ้นจากขอบฟ้าเหนือเขื่อน

ถ้ำผานางคอย
อยู่ห่างจากตัวจังหวัดประมาณ 36 กิโลเมตร ตามเส้นทางสายแพร่-ร้องกวาง (ทางหลวงหมายเลข 101) ถึงกิโลเมตรที่ 58-59 เลี้ยวซ้ายเข้าไปอีก 800 เมตรถึงหน้าถ้ำผานางคอย ตัวถ้ำเป็นอุโมงค์มีความยาวประมาณ 150 เมตร กว้างประมาณ 10 เมตร ลักษณะของถ้ำโค้งงอเป็นข้อศอกไปทางซ้ายและทางขวาเป็น 3 ตอนด้วยกัน ภายในถ้ำมีหินงอกหินย้อยอยู่ทั่วไป ตอนท้ายของถ้ำมีก้อนหินลักษณะคล้ายมารดาอุ้มบุตรน้อย ชาวบ้านเรียกว่า “หินนางคอย” เบื้องหน้าของหินนางคอยมีหินย้อย ลักษณะคล้ายรูปหัวใจ ดูแปลกตาสวยงาม นอกจากนี้ภายในถ้ำยังมีพระพุทธรูปอยู่องค์หนึ่ง เป็นที่เคารพสักการะของชาวแพร่

น้ำตกห้วยโรง
หรือน้ำตกห้วยลง อยู่ห่างจากตัวจังหวัดไปทางเหนือ 60 กิโลเมตร ตามทางหลวงหมายเลข 101 (ถนนแพร่-ร้องกวาง) ถึงกิโลเมตรที่ 78 เลี้ยวซ้ายอีก 4 กิโลเมตร เป็นน้ำตกที่มีความสูง 2 ชั้น สภาพโดยรอบเป็นป่าโปร่งร่มรื่น

น้ำตกตาดชาววา
เป็นน้ำตกที่ตกจากหน้าผาสูงสวยงามมาก อยู่ในเขตอำเภอร้องกวาง ทางคมนาคมเข้าไปยังลำบากอยู่ และต้องเดินเท้าเข้าไปชม อยู่ห่างจากตัวเมือง 35 กิโลเมตร

พระธาตุปูแจ
ตั้งอยู่ในตำบลบ้านเวียง ห่างจากอำเภอร้องกวาง 20 กิโลเมตร มีงานนมัสการพระธาตุ หรืองานขึ้นพระธาตุตรงกับวันขึ้น 11-15 ค่ำ เดือน 3 ของทุกปี

วัดพระธาตุศรีดอนคำ
หรือที่ชาวบ้านเรียกว่า “วัดห้วยอ้อ” อยู่เลยที่ว่าการอำเภอลองไปเล็กน้อย ห่างจากตัวเมืองแพร่ 45 กิโลเมตร ตามทางหลวงหมายเลข 1023 มีพระธาตุเก่าแก่ขนาดใหญ่สร้างขึ้นราว พ.ศ. 1078 เมื่อคราวพระนางจามเทวีเสด็จมาจากเมืองละโว้ไปเมืองหริภุญชัย ได้รับการบูรณะหลายครั้ง ปัจจุบันมีฐานเป็นปูน ส่วนบนประดับด้วยแผ่นโลหะสีทอง นอกจากนี้ยังเป็นแหล่งรวบรวมตำนานพระพุทธรูป ตลอดจนคัมภีร์ต่างๆ ซึ่งเก็บไว้ในหอไตรของวัด

หมู่บ้านทอผ้าตีนจก
ผ้าตีนจกของอำเภอลองเป็นงานฝีมือที่ประณีตและสวยงาม ทอด้วยผ้าไหมและผ้าฝ้าย มีแหล่งผลิตอยู่ที่บ้านนาตุ้ม บ้านหัวทุ่ง บ้านนามน ซึ่งมีการทอผ้าตีนจกกันอย่างแพร่หลาย

สวนหินมหาราช
ขึ้นอยู่กับป่าไม้เขตแพร่ ห่างจากอำเภอลอง 20 กิโลเมตร จากแพร่ไปตามทางหลวงหมายเลข 1023 สวนหินมหาราชอยู่ระหว่างหลักกิโลเมตรที่ 19-20 ทางซ้ายมือ เป็นบริเวณกว้างโล่ง มีก้อนหินขนาดใหญ่วางเรียงระเกะระกะ มีศาลาพักผ่อน

แก่งหลวงและถ้ำเอราวัณ
อยู่ในเขตบ้านแก่งหลวง ตำบลบ้านปิน อำเภอลอง ห่างจากตัวเมืองประมาณ 50 กิโลเมตร มีแก่งน้ำที่สวยงาม นอกจากนี้ยังมีถ้ำที่สวยงาม มีหินงอกหินย้อยรูปร่างคล้ายช้างเอราวัณ

พระธาตุพระลอ
อยู่ที่ตำบลบ้านกลาง ห่างจากจังหวัดไปทางเหนือราว 45 กิโลเมตร การเดินทางไปตามทางหลวง 101 ประมาณ 24 กิโลเมตร แยกซ้ายเข้าสู่ทางหลวงหมายเลข 103 อีกราว 18 กิโลเมตร แล้วเลี้ยวขวาสู่อำเภอสอง จากนั้นเลี้ยวซ้ายอีก 3 กิโลเมตรถึงพระธาตุพระลอ (พระธาตุหินล้ม) เป็นพระธาตุที่มีอายุเก่าแก่ประมาณ 400 ปี มีสถูปบรรจุพระอัฐิของพระลอ พระเพื่อน พระแพง และมีการสร้างอนุสาวรีย์ของพระลอ พระเพื่อน พระแพง โดยกรมศิลปากรสร้างหันหน้าไปทางแม่น้ำกาหลง (แม่น้ำสอง) เป็นอนุสรณ์สถานของนครแมนสรวง และเมืองสรวงที่จูงใจให้น้อมรำลึกถึงความรักอมตะของพระลอและพระเพื่อน พระแพง โดยรอบบริเวณตกแต่งเป็นสวนสาธารณะร่มรื่นสวยงาม

เวียงพระลอ
ตั้งอยู่ที่ตำบลบ้านกลาง อำเภอสอง การเดินทางไปทางเดียวกับพระธาตุพระลอ ใช้เส้นทางสอง-งาว (ทางหลวงหมายเลข 1154) ตรงหลักกิโลเมตรที่ 54 เลี้ยวขวาตรงทางเข้าโรงเรียนบ้านคุ้ม 2 กิโลเมตร แล้วเลี้ยวขวาไปอีก 2.5 กิโลเมตรถึงเวียงพระลอ ด้านหลังเป็นฝาย สามารถชมทิวทัศน์ของแม่น้ำยมอันสวยงามได้

อุทยานแห่งชาติแม่ยม
มีพื้นที่ครอบคลุมอยู่ในท้องที่อำเภอสอง จังหวัดแพร่ และอำเภองาว จังหวัดลำปาง มีพื้นที่ 284,218 ไร่ ประกาศเป็นอุทยานแห่งชาติเมื่อวันที่ 1 มีนาคม 2529 ลักษณะภูมิประเทศเป็นเทือกเขาสูงสองฝั่งแม่น้ำยม พื้นที่ส่วนใหญ่เป็นป่าเบณจพรรณ การเดินทางใช้เส้นทางเดียวกับพระธาตุพระลอ เมื่อถึงอำเภอสอง เดินทางไปตามเส้นทางสายสอง-งาว (สายเก่า) ประมาณ 20 กิโลเมตร จะถึงที่ทำการอุทยานฯ รวมระยะทางจากแพร่ถึงอุทยานฯ ประมาณ 70 กิโลเมตร

ดงสักงาม
ห่างจากที่ทำการอุทยานฯ ประมาณ 6 กิโลเมตร ต้องใช้การเดินเท้าเท่านั้น ลักษณะเป็นกลุ่มของไม้สักที่ขึ้นอยู่อย่างหนาแน่นตามริมฝั่งแม่น้ำยม ในเขตป่าสงวนแห่งชาติแม่ปุง-แม่เป้า ไม้สักที่ขึ้นอยู่นี้มีขนาดสูงใหญ่ ในช่วงเดือนตุลาคม-พฤศจิกายน จะได้พบกับความร่มรื่นและดอกสักที่เหลืองอร่ามอยู่ทั่วไป

แก่งเสือเต้น
อยู่หน้าที่ทำการอุทยานฯ เป็นเกาะแก่งธรรมชาติในแม่น้ำยม มีความยาวประมาณ 2 กิโลเมตร ชื่อของแก่งเสือเต้นนี้มีความเป็นมาจากลักษณะธรรมชาติของหินก้อนหนึ่งในแก่งนี้ ซึ่งมีลักษณะรอยเท้าเสือปรากฏอยู่ บริเวณแก่งเสือเต้นมีหาดทรายอยู่ทั่วไป เหมาะแก่การกางเต๊นท์เพื่อสัมผัสธรรมชาติที่งดงาม

หล่มด้ง
อยู่ในเขตป่าสงวนแห่งชาติแม่ปุง-แม่เป้า ห่างจากที่ทำการอุทยานฯ ประมาณ 10 กิโลเมตร เป็นแอ่งน้ำธรรมชาติขนาดใหญ่ เส้นผ่าศูนย์กลางประมาณ 100 เมตร อยู่บนยอดเขาสูง มีน้ำตลอดปี เป็นแหล่งน้ำสำหรับสัตว์ป่าในบริเวณนั้น ใกล้กับหล่มด้งมีเหมืองแร่เก่าซึ่งผ่านการทำเหมืองแร่แบไรต์มาแล้ว มีลานสำหรับกางเต๊นท์ และมีจุดชมทิวทัศน์ป่าสักที่งดงามและชมพระอาทิตย์ขึ้นและตกได้ด้วย

อุทยานแห่งชาติเวียงโกศัย
มีพื้นที่ครอบคลุมอยู่ในท้องที่ อำเภอลอง อำเภอวังชิ้น จังหวัดแพร่ และอำเภอเถิน อำเภอสบปราบ อำเภอแม่ทะ จังหวัดลำปาง มีเนื้อที่ 256,250 ไร่ ประกาศเป็นอุทยานแห่งชาติ เมื่อวันที่ 9 ตุลาคม 2524 ลักษณะภูมิประเทศเป็นภูเขาสูงชัน ปกคลุมด้วยป่าดิบแล้งและป่าเบญจพรรณ อยู่ห่างจากตัวจังหวัดประมาณ 79 กิโลเมตร มีเนื้อที่ประมาณ 410 ตารางกิโลเมตร โดยใช้ทางหลวงหมายเลข 101 จากตัวจังหวัด เมื่อเลยอำเภอเด่นชัยไป 10 กิโลเมตร แยกขวาเข้าสู่ทางหลวงหมายเลข 11 (เส้นทางแพร่-ลำปาง) ไปอีกประมาณ 40 กิโลเมตร ถึงทางแยกเข้าอำเภอวังชิ้น เลี้ยวซ้ายไปอีกประมาณ 13 กิโลเมตร ถึงแยกที่ทำการอุทยานฯ เลี้ยวขวาอีก 1.5 กิโลเมตร ถึงที่ทำการอุทยานฯ

น้ำตกแม่เกิ๋งหลวงและแม่เกิ๋งน้อย
เป็นน้ำตกที่สวยงามไหลลดหลั่นลงมาเป็นชั้นๆ คล้ายขั้นบันไดลงมาจากดอยแม่เกิ๋ง คำว่า “แม่เกิ๋ง” เป็นภาษาพื้นเมืองหมายถึง “ขั้นบันได” น้ำตกแม่เกิ๋งหลวง รถยนต์สามารถเข้าถึง ห่างจากที่ทำการฯ ประมาณ 1 กิโลเมตร ส่วนน้ำตกแม่เกิ๋งน้อยต้องเดินเท้าจากที่ทำการฯ ประมาณ 2 กิโลเมตร น้ำตกทั้งสองสายนี้จะไหลลงสู่แม่น้ำยมที่บ้านสบเกิ๋ง อำเภอวังชิ้น นอกจากนี้ยังมีน้ำตกที่สวยงามอีกหลายแห่ง เช่น น้ำตกแม่สิน น้ำตกแม่จอก น้ำตกแม่ป้าก น้ำตกแม่รัง น้ำตกขุนห้วย เป็นต้น

บ่อน้ำร้อนแม่จอก
ตั้งอยู่ในเขตบ้านแม่จอก หมู่ 5 ตำบลแม่ป้าก อำเภอวังชิ้น การเดินทางไปตามเส้นทางลอง-วังชิ้น ห่างจากที่ทำการอุทยานฯ ราว 3 กิโลเมตร จนกระทั่งเข้าเขตบ้านแม่จอก จะพบโรงเรียนแม่จอกอยู่ขวามือ บริเวณสนามหน้าโรงเรียนจะมีบ่อน้ำแร่กระจัดกระจายอยู่ทั่วไป ในเนื้อที่กว้างประมาณ 10 ไร่ เป็นบ่อน้ำแร่กำมะถันที่ร้อนจัดถึง 80 องศา ในตอนเช้าจะมีหมอกควันที่เกิดจากไอน้ำลอยอยู่เต็ม ก่อให้เกิดทัศนียภาพที่สวยงาม

วัดพระนอน
อยู่ใกล้วัดหลวงบนถนนพระนอนเหนือ มีพระอุโบสถแบบเชียงแสนคือ ไม่มีหน้าต่างแต่ทำเป็นช่องรับแสงแทน ส่วนหน้าบันแกะสลักอย่างงดงามเป็นลายก้นขด มีภาพรามเกียรติ์ประกอบ ส่วนวิหารตกแต่งชายคาด้วยไม้ฉลุโดยรอบ ภายในประดิษฐานพระพุทธรูปปางสีหไสยาสน์ เป็นพระพุทธรูปปูนปั้นยาว 9 เมตร ลงรักปิดทองตลอดองค์

หลักเมืองจังหวัดแพร่
ตั้งอยู่บนถนนคุ้มเดิมย่านกลางเมือง เป็นหลักใหม่สร้างตามนโยบายมหาดไทยปี 2535 ตั้งอยู่คู่กับหลักศิลาจารึกเก่าที่กล่าวถึงการสร้างวัดศรีบุญเรือง สมัยรามคำแหงมหาราช ซึ่งในปัจจุบันวัดนี้ไม่มีแล้วกลายเป็นที่ตั้งเรือนจำจังหวัด อักษรบนจารึกเป็นภาษาไทยอาหม

หมู่บ้านทุ่งโฮ้ง
อยู่ห่างจากตัวเมืองประมาณ 4 กิโลเมตร ตามทางหลวงหมายเลข 101 (สายแพร่-น่าน) เป็นแหล่งผลิตและจำหน่ายผลิตภัณฑ์ผ้าม่อฮ่อมดั้งเดิมของจังหวัดแพร่

หมู่บ้านร่องฟอง
เป็นหมู่บ้านผลิตเครื่องมือเกษตรที่ทำจากเหล็ก เช่น จอบ เสียม มีด พร้า เคียว ชมวิธีการตีเหล็กและการทำผลิตภัณฑ์จากผ้าร่ม การเดินทางใช้เส้นทางหมายเลข 101 (สายแพร่ - น่าน) ประมาณ 4 กิโลเมตรแยกเข้าทางหลวงหมายเลข 1101 จะพบป้ายบอกทางเข้าหมู่บ้าน

หมู่บ้านโป่งศรี
ตำบลถิ่น อำเภอเมือง เป็นหมู่บ้านซื้อขายแลกเปลี่ยนวัตถุเก่าเก็บ ทั้งที่เป็นของมีค่าและเครื่องใช้ในชีวิตประจำวันที่เป็นของเก่า รวมทั้งมีผลิตภัณฑ์เครื่องเงินขาย

ตลาดหัวดง
อยู่ห่างจากตัวเมืองไปทางทิศใต้ประมาณ 7 กิดลเมตร ตามทางหลวงหมายเลข 101 เป็นแหล่งรวมผลิตภัณฑ์ที่ทำจากไม้และหวาย เช่น เฟอร์นิเจอร์และของใช้ต่างๆ

บ้านเพื่อนฝูง
เป็นบ้านสร้างด้วยไม้สักขนาดใหญ่ ภายในตกแต่งด้วยผลิตภัณฑ์จากไม้ ตั้งอยู่ริมถนนสาย 101 ก่อนถึงอำเภอสูเงเม่นประมาณ 5 กิโลเมตร เปิดให้เข้าชมได้ตั้งแต่เวลา 09.00 - 17.00 น.

วัดพระธาตุสุโทนมงคลศรี
ห่างจากอำเภอเด่นชัย 3 กิโลเมตร สิ่งที่น่าชมภายในวัดคือ ศาลาพิพิธภัณฑ์สร้างด้วยไม้สักทองทั้งหลังรูปทรงล้านนา ภายในจัดแสดงโบราณวัตถุมีค่าของหัวเมืองฝ่ายเหนือไว้มากมาย เช่น พระพุทธรูปต่างๆ เครื่องเขิน เครื่องดนตรีล้านนา อาวุธโบราณ รูปภาพเจ้านายฝ่ายเหนือและภาพเหตุการณ์ในอดีตต่างๆ

ถ้ำจำปู
อยู่ที่ตำบลน้ำรัด ห่างจากตัวเมืองแพร่ 17 กิโลเมตรและแยกซ้ายเข้าไปอีกประมาณ 8 กิโลเมตร ปากถ้ำกว้างประมาณ 20 เมตร สูง 40 เมตร ลึก 40 เมตร ภายในเป็นห้องโถงใหญ่ ลักษณะคล้ายโรงละครกลางแจ้ง มีอุโมงค์เชื่อมไปยังมุมต่างๆ ติดต่อกันเป็นห้องโถงประมาณ 6 - 7 ห้อง ซึ่งแต่ละห้องจะมีความสวยงามแตกต่างกันออกไป มีหินงอกหินย้อยคล้ายเกล้ดแก้วระยิบระยับสวยงามมาก

น้ำตกตาดซาววา
อยู่ห่างจากตัวเมือง 35 กิโลเมตร เป็นน้ำตกที่ตกจาหน้าผาสูงสวยงามมาก อยู่ในเขตอำเภอร้องกวาง ทางคมนาคมเข้าไปยังลำบากอยู่ และต้องเดินเท้าเข้าไปชม

การเดินทางทางรถยนต์
แพร่อยู่ห่างจากกรุงเทพฯ 551 กิโลเมตร ใช้เส้นทางหลวงหมายเลข 1 แล้วแยกเข้าทางหลวงหมายเลข 11 ที่อำเภอตากฟ้า จังหวัดนครสวรรค์ สู่แพร่โดยผ่านจังหวัดพิจิตร พิษณุโลก และอุตรดิตถ์



การเดินทางทางรถโดยสาร
บริษัท ขนส่ง จำกัด มีรถประจำทางธรรมดาและปรับอากาศบริการทุกวัน สอบถามรายละเอียดได้ที่ สถานีขนส่ง สายเหนือ ถนนกำแพงเพชร 2 โทร. 936-3660, 936-3666

จากตัวจังหวัดแพร่มีรถประจำทางไปจังหวัดใกล้เคียง คือ ลำปาง ลำพูน เชียงใหม่ และสุโขทัย สอบถาม รายละเอียดได้ที่ สถานีขนส่งจังหวัดแพร่ โทร. 054-511800



การเดินทางทางรถไฟ
จากสถานีรถไฟหัวลำโพง มีรถไฟไปยังอำเภอเด่นชัย แล้วต่อรถประจำทางเข้าตัวเมืองแพร่ ซึ่งอยู่ห่างจาก เด่นชัยประมาณ 20 กิโลเมตร สอบถามรายละเอียดได้ที่ 223-7010, 223-7020



การเดินทางทางเครื่องบิน
บริษัท การบินไทย จำกัด มีเครื่องบินระหว่าง กรุงเทพฯ-จังหวัดแพร่ และระหว่างจังหวัดแพร่-น่าน ติดต่อ โทร. 280-0060, 628-2000 (กรุงเทพฯ) โทร. (054) 511123 (แพร่)