จังหวัดนครราชสีมาในปัจจุบันเป็นปากประตูเปิดไปสู่ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ และเป็นศูนย์กลางสำคัญของ ภาคอีสานของประเทศไทย ด้วยพัฒนาการตั้งแต่สมัยก่อนประวัติศาสตร์ที่มนุษย์รู้จักเพียงการใช้หินมาทำ เครื่องมือ เครื่องใช้ จนกระทั่งมนุษย์ในอดีตที่ราบสูง บริเวณแอ่งโคราชแห่งนี้ รู้จักเทคนิค วิธีการตัดหินจากภูเขา แล้วยกเอาหินก้อนใหญ่ ๆ มาเป็นระยะทางไกล ๆ เพื่อก่อสร้างสิ่งที่เราเรียกว่า "ปราสาท"

     ปราสาทหินที่ใหญ่ที่สุดในประเทศไทยนั้น ก็คือ ปราสาทหินพิมาย ในเขตจังหวัดนครราชสีมา ซึ่งย่อมแสดงให้เห็นถึง ความเป็นศูนย์กลางและเป็นปากประตูสำคัญ จากลุ่มแม่น้ำมูล ไปสู่เมืองพระนครของอาณาจักรกัมพูชา และบ้านเมืองในเขตลุ่มแม่น้ำเจ้าพระยา อย่างน้อยก็ตั้งแต่ราวพุทธศตวรรษที่ ๑๖ เป็นต้นมา

     พิมายนั้น เป็นเมืองโบราณในลุ่มน้ำมูล ที่มีอดีตอันรุ่งเรืองและมีความอุดมสมบูรณ์เป็นอย่างมาก ตัวเมืองโบราณ มีคูน้ำ กำแพงเมืองล้อมรอบทั้ง ๔ ด้าน มีประตูเมืองทั้ง ๔ ทิศ ก่อด้วยศิลา ปัจจุบันเหลือให้เห็นชัดเจนเพียงด้านทิศใต้ ที่หันหน้าไปสู่เมืองพระนครในประเทศกัมพูชา ปัจจุบันบริเวณกลางเมือง มีศาสนสถานขนาดใหญ่ ก่อสร้างด้วยหินตั้งอยู่ ซึ่งก็คือ ปราสาทหินพิมายนั่นเอง

     ปราสาทหินพิมาย นับเป็นพุทธศาสนสถานในลัทธิมหายาน ที่สร้างขึ้นในราวกลางพุทธศตวรรษที่ ๑๖ กล่าวคือ สร้างขึ้นก่อนปราสาทหินนครวัด และลักษณะของหลังคา ปราสาทพิมาย ได้เป็นต้นแบบของการก่อสร้างปราสาท นครวัดของเขมร ในสมัยต่อมา

     เนื่องจาก ปราสาทหินพิมายนี้หันหน้าไปทางทิศใต้ จึงเข้าใจว่าเพื่อรับกับถนนที่ตัดมาจากกัมพูชา ในตอนต้นพุทธศตวรรษที่ ๑๘ และมีการสร้างอโรคยศาลา และที่พักเดินทาง ขึ้นตามแนวถนนจนถึงพิมาย ในสมัยของพระเจ้าชัยวรมัน ที่ ๗ มหาราชองค์สุดท้ายของกัมพูชา

     โบราณสถานในเมืองพิมาย นั้นปรากฏ มีอยู่หลายแห่งทั้งนอกเมืองและในเมืองโบราณพิมาย แต่ที่สำคัญ ได้แก่ ปราสาทหินพิมาย เกือบทั้งหมดมีสภาพปรักหักพัง ทรุดโทรมไปตามกาลเวลาใน พ.ศ. ๒๕๐๗ กรมศิลปากร ได้รับความร่วมมือจากรัฐบาลประเทศฝรั่งเศส สนับสนุนการบูรณะองค์ปรางค์ ประธานของปราสาทหินพิมาย จนแล้วเสร็จ ใน พ.ศ. ๒๕๑๑ ในที่สุด เมืองพิมายและปราสาทหินพิมาย ก็ได้รับบรรจุให้เป็นโครงการอุทยานประวัติศาสตร์พิมาย ในแผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ ฉบับที่๕ เพื่อดำเนินการบูรณะโบราณสถาน ในกลุ่มเมืองพิมาย ให้เป็นอุทยานประวัติศาสตร์ของชาติ นับตั้งแต่ พ.ศ. ๒๕๒๕ เป็นต้นมา จนแล้วเสร็จ และเปิดเป็นอุทยานประวัติศาสตร์ อย่างเป็นทางการเมื่อ ๑๒ เมษายน ๒๕๓๒ สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯสยามบรมราชกุมารี ทรงโปรดเกล้าฯ เสด็จพระราชดำเนินมาเป็นองค์ประธานในพิธี

     ปัจจุบันอุทยานประวัติศาสตร์พิมายได้บูรณะพัฒนาจนเกือบสมบูรณ์แล้ว เปิดบริการประชาชนและนักท่องเที่ยว ตั้งแต่เวลา ๐๖.๐๐ - ๐๘.๐๐ น. ทุกวัน ไม่เว้นวันหยุดราชการและ วันหยุดนักขัตฤกษ์